moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Wizja powojennej Polski

15 marca 1944 roku Rada Jedności Narodowej reprezentująca polskie ugrupowania podziemia demokratycznego wydała deklarację „O co walczy Naród Polski”. Poruszono w niej kwestie ustroju, polityki, spraw społecznych i gospodarczych oraz reform przyszłego państwa polskiego. Niestety program nie doczekał się realizacji, bo władzę w kraju przejęli komuniści.



„Dwa są główne kanony tego programu: a) wolność, całość, suwerenność, siła i bezpieczeństwo oraz zdrowy rozwój wewnętrzny Rzeczypospolitej; b) trwały pokój międzynarodowy, sprawiedliwość międzynarodowa, zgodna współpraca wszystkich narodów dla powszechnego dobra całej ludzkości” – głosiła deklaracja programowa Rady Jedności Narodowej „O co walczy Naród Polski” wydana 15 marca 1944 roku.

Rada stanowiła reprezentację polityczną Polskiego Państwa Podziemnego i pełniła funkcję doradczą dla Delegata Rządu na Kraj, będącego przedstawicielem rządu emigracyjnego w okupowanej Polsce. Powstała 9 stycznia 1944 roku z przekształcenia Krajowej Reprezentacji Politycznej, w skład której wchodzili przedstawiciele najważniejszych partii politycznych działających w konspiracji: Polskiej Partii Socjalistycznej, Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Narodowego i Stronnictwa Pracy. Na czele 14-osobowej RJN stanął Kazimierz Pużak.

Granice i sojusze

– Wydany przez RJN dokument był wizją powojennej demokratycznej Polski. Dotyczył kwestii ustrojowych, politycznych, społecznych i gospodarczych przyszłego państwa polskiego – mówi dr Jarosław Czerwiński, historyk specjalizujący się w dziejach II wojny światowej. Jak dodaje, za główne cele uznano odbudowę suwerennej Rzeczypospolitej oraz osiągnięcie trwałego pokoju między narodami.

REKLAMA

Jak głosiła deklaracja, niezbędne do tego jest pokonanie Niemiec, a następnie rozbrojenie ich pod względem militarnym, gospodarczym, politycznym i społecznym. Postulowano także ukaranie przestępców wojennych oraz zmuszenie okupanta do odnowy zniszczonych przez niego krajów. Po wojnie Polska miała mieć też udział w kontroli Niemiec. – Jednocześnie twórcy deklaracji mieli świadomość co do prawdziwych zamiarów Sowietów – zaznacza historyk. „Wschodni nasz sąsiad […] sięga po odwieczne polskie Ziemie Wschodnie Rzeczpospolitej i chce narzucić Polsce swe wzory rządzenia”, napisano oraz podkreślono, że naród polski stanowczo przeciwstawia się tym roszczeniom i odrzuca próby narzucenia ojczyźnie komunizmu.

W sprawie kształtu powojennej Polski RJN opowiedziała się za ustanowieniem zachodniej granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej, postulując włączenie do naszego kraju m.in. Prus Wschodnich, Gdańska oraz Śląska Opolskiego. Na wschodzie miała pozostać granica ustalona w traktacie ryskim w 1921 roku po zwycięskiej wojnie polsko-bolszewickiej.
Odrodzona Polska w polityce zagranicznej miała oprzeć się na sojuszu z mocarstwami: Wielką Brytanią, Stanami Zjednoczonymi, Francją i Turcją. Przewidywano także unormowanie stosunków ze Związkiem Sowieckim pod warunkiem uznania z jego strony naszych przedwojennych granic i nieingerowania w sprawy wewnętrzne. Twórcy deklaracji postulowali także utworzenie federacji krajów, która miałaby zapobiec hegemonii któregokolwiek z państw Europy Środkowo-Wschodniej.

Wolności demokratyczne

Członkowie RJN-u zajęli się również ustrojem przyszłego państwa. Ich zdaniem powinna to być demokracja parlamentarna, przewidywano też uchwalenie nowej konstytucji gwarantującej wolności obywatelskie, swobodę religii, sumienia, przekonań politycznych, słowa, druku, zgromadzeń i stowarzyszeń oraz niezależnoś
 wymiaru sprawiedliwości.

„Zbrojnym ramieniem Rzeczpospolitej będzie Armia Narodowa stojąca poza polityką i poświęcona zadaniom zewnętrznego bezpieczeństwa Państwa i Narodu, Armia, przesiąknięta duchem demokratycznym, otoczona miłością i zaufaniem całego społeczeństwa” – napisano w dokumencie. – Postulowano jednocześnie przeprowadzenie radykalnych reform gospodarczych – podkreśla dr Czerwiński. Ich częścią miało być m.in. upaństwowienie lub uspołecznienie kluczowych gałęzi przemysłu i przedsiębiorstw użyteczności publicznej oraz reforma rolna. Mówiono też o usunięciu socjalnych dysproporcji i upowszechnieniu własności. Politycy Rady planowali odbudowę szkolnictwa, rozwój kultury, upowszechnienie ubezpieczeń społecznych i pomocy lekarskiej.

Mniejszościom narodowym gwarantowano równouprawnienie polityczne oraz zapewnienie warunków do rozwoju kulturalnego, gospodarczego i społecznego. – W zamian oczekiwano od nich lojalności wobec państwa polskiego oraz życzliwego stosunku do praw i interesów narodu – podaje historyk. „Podane powyżej zasady dotyczą tylko spraw najgłówniejszych: ich celem jest pokazanie drogi, po której pójdzie w przyszłości Naród Polski” – czytamy w deklaracji.

Niezrealizowane plany

Dr Czerwiński zwraca uwagę, że ustalenia dokumentu RJN-u były efektem kompromisu między stanowiskami socjalistów, ludowców, chadeków i endecji. – Zgodnie z deklaracją powojenna Polska nie miała być powrotem do czasów II RP, ale efektem głębokiej reformy społecznej i ustrojowej – wyjaśnia. „Czekają nas jeszcze dni ciężkich prób i ofiar; w tym okresie musimy zachować: jedność i karność, wiarę we własne siły, wiarę w słuszność naszej sprawy i wiarę w naszą świetlaną przyszłość” – tymi słowami kończyła się odezwa Rady.

Niestety w ówczesnej sytuacji geopolitycznej program RJN-u nie miał szans realizacji. Armia Czerwona, walcząc z III Rzeszą, wkroczyła na dawne polskie tereny i na zajętych obszarach zaczęła instalować komunistyczną władzę zależną od Moskwy. Powołano atrapę parlamentu, czyli Krajową Radę Narodową, oraz namiastkę rządu: Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego.

Jednocześnie w marcu 1945 roku spora część członków RJN-u, z Pużakiem na czele, została aresztowana przez NKWD i wywieziona do Moskwy, gdzie trzy miesiące później osądzono ich w pokazowym „procesie szesnastu”. – Po tym, jak dokonano wyboru członków Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej zależnego od Moskwy, który zgodnie z postanowieniami konferencji jałtańskiej miał objąć władzę w Polsce, Rada rozwiązała się 1 lipca 1945 roku – podaje historyk.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: Sylwester "Kris" Braun / Muzeum Warszawy

dodaj komentarz

komentarze


Żołnierzu, wyślij dziecko na wakacje z Rewitą
 
Serwis K9 w Polsce
Morska Jednostka Rakietowa w Rumunii
Polscy żołnierze stacjonujący w Libanie są bezpieczni
They Will Check The Training Results in Combat
Obradował Komitet Wojskowy Unii Europejskiej
Pokazali bojowego ducha
Sukcesy reprezentantek CWZS-u
Dwa krążki kajakarki z „armii mistrzów”
Broń Hitlera w rękach AK
Najmłodsi artyści Wojska Polskiego
„Pierwsza Drużyna” na start
Po śladach polskich bohaterów
„Sarex”, czyli jeden za wszystkich, wszyscy za jednego
Kto wywalczy tytuł mistrza MMA?
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Flota Bayraktarów w komplecie
Centrum Szkolenia WOT świętuje
Nowe zadania szefa SKW
Mobilne dowodzenie
Szachownice nie dotarły nad Finlandię
„Sarex ’24”: razem w czasie kryzysu
Podróż po AWACS-ie
Pływacy i maratończycy na medal
Dwa srebrne medale kajakarzy CWZS-u
Nie szpital, a instytut
„Ryś” z laserem
Ameryka daje wsparcie
By Polska była bezpieczna
Grupa Północna o wsparciu dla Ukrainy
Wojna w świętym mieście, epilog
Zawsze gotowi do pomocy
Hełmy – nowoczesne i na miarę
Żołnierz ranny na granicy z Białorusią
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Tarcza Wschód – odstraszanie i obrona
Wielki triumf 2 Korpusu Polskiego
Barbara wzmocni polską obronę powietrzną
Wojskowi medycy niosą pomoc w Iraku
Przysięga w Limanowej
WAM wraca po latach
Dwie dekady ulepszania Sojuszu
Ostatnia droga Pileckiego
Polki pobiegły po srebro!
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Cień atomowej zagłady
AGM-158B JASSM-ER dla lotnictwa
Żołnierze ewakuują Polaków rannych w Gruzji
Wszystkie misje AWACS-a
Tomczyk: „Tarcza Wschód” ma odstraszyć agresora
NATO on Northern Track
WAT-owskie eksperymenty na ISS
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Sejmowa debata o bezpieczeństwie
Systemy obrony powietrznej dla Ukrainy
Piedimonte – samobójcza misja
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
„Grand Quadriga ‘24”

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO