moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Wyzwolenie obozu w Holiszowie

5 maja 1945 roku żołnierze Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych wyzwolili niemiecki obóz koncentracyjny dla kobiet w Holiszowie w Czechach. Uwolniono kilkaset kobiet, w tym wiele Żydówek. Polscy żołnierze ocalili je przed spaleniem żywcem. Niedługo potem brygada została uznana za jednostkę aliancką i walczyła u boku Amerykanów.

Więźniarki z Holiszowa.

Rankiem 5 maja 1945 roku żołnierze Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych otoczyli niemiecki obóz koncentracyjny pod Pilznem, nieopodal czeskiego Holiszowa. Chwilę potem padł rozkaz do ataku. – Załoga próbowała się bronić, ale natarcie było tak niespodziewane i szybkie, że wprowadziło panikę w ich szeregach – mówi dr Wojciech Muszyński, historyk z Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie. 

Po krótkiej walce Niemcy skapitulowali, a Polacy z obozu uwolnili około 700-800 więźniarek różnej narodowości, w tym 167 Polek oraz ponad 200 Żydówek. Obóz wyzwolono niemal bez strat, dwóch polskich żołnierzy zostało rannych. Do niewoli wzięto załogę liczącą 100-150 osób.

Marsz na zachód

Brygada Świętokrzyska, jedna z największych polskich jednostek partyzanckich, powstała 11 sierpnia 1944 roku na Kielecczyźnie w wyniku koncentracji oddziałów NSZ pod dowództwem płk. Antoniego Szackiego „Bohuna”. W jej skład weszły jednostki NSZ operujące w okolicach Kielc, Krakowa i Częstochowy. Żołnierze brygady walczyli z Niemcami i podziemiem komunistycznym. – W czasie swojej prawie półrocznej działalności na ziemi kieleckiej oddziały stoczyły ponad 20 bitew i dziesiątki potyczek z jednostkami niemieckimi, grupami komunistycznymi i desantami sowieckimi – wylicza dr Muszyński.

W styczniu 1945 roku, w obliczu sowieckiej ofensywy dowództwo brygady, obawiając się zniszczenia przez Armię Czerwoną, zdecydowało się podjąć marsz na zachód. Dzięki zawarciu taktycznych porozumień z lokalnymi dowódcami Wehrmachtu, jednostce liczącej wówczas ok. 1000 żołnierzy, udało się przedostać na obszar Protektoratu Czech i Moraw. – Brygada zmierzała w kierunku wojsk amerykańskich – podaje historyk IPN.

1 maja 1945 roku polscy żołnierze zakwaterowali się w pobliżu Pilzna, a dowództwo brygady nawiązało kontakt z czeskim podziemiem. Tam usłyszeli o obozie dla kobiet pod Holiszowem. Była to filia obozu koncentracyjnego we Flossenburgu. Niemcy przetrzymywali tam Polki, Francuzki, Rosjanki, Czeszki, Włoszki oraz Żydówki.

Wieczorem 4 maja odbyła się narada Polaków z przedstawicielami podziemia czeskiego i miejscową policją. – Czesi uznali, że jest jeszcze za wcześnie na atak na obóz, mimo to Polacy postanowili go wyzwolić, obawiając się o to, co może się stać z więźniarkami – wyjaśnia dr Muszyński. W nocy wysłano w kierunku obozu rozpoznanie, a nad ranem ruszył atak. Jak się potem okazało, decyzja była słuszna. Baraki, w których przebywały Żydówki, były otoczone dodatkowo drutem i obstawione beczkami z benzyną. Zgodnie z rozkazem załoga miała je podpalić i spalić żywcem przebywające tam więźniarki, gdy wojska amerykańskie znajdą się niedaleko od obozu. – Polakom udało się zaskoczyć załogę, ponieważ podeszli od wschodu, a Niemcy oczekiwali ataku od zachodu – dodaje badacz z IPN.

Jednostka aliancka

Wieczorem 5 maja doszło do pierwszego kontaktu Polaków z oddziałami amerykańskiej 3 Armii gen. George’a Pattona. Amerykanie uznali brygadę za jednostkę aliancką. – Była jedynym oddziałem polskiego podziemia niepodległościowego, który podczas II wojny walczył z Niemcami u boku zachodnich aliantów – podkreśla historyk. Polacy, m.in. wspólnie z Amerykanami, wzięli do niewoli sztab niemieckiej XIII Armii liczący ok. 80 żołnierzy, w tym trzech generałów.

Po zakończeniu wojny brygada stacjonowała na terenie Czech. Kiedy Sowieci zaczęli się domagać wydania jej żołnierzy, Amerykanie przesunęli jednostkę dalej na zachód, a w sierpniu ewakuowali ją do Bawarii, gdzie została rozwiązana. Na jej bazie stworzono kompanie wartownicze pełniące służbę na terenie okupowanych przez aliantów Niemiec. – Polacy wspierali armię USA przy ochronie baz, magazynów, lotnisk, a jedna z kompanii ochraniała osądzający nazistowskich zbrodniarzy Trybunał w Norymberdze – dodaje dr Muszyński.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: IPN

dodaj komentarz

komentarze


Nie szpital, a instytut
 
Systemy obrony powietrznej dla Ukrainy
„Sarex ’24”: razem w czasie kryzysu
Tarcza Wschód – odstraszanie i obrona
Pływacy i maratończycy na medal
Nowe zadania szefa SKW
Flota Bayraktarów w komplecie
Cień atomowej zagłady
Wszystkie misje AWACS-a
Mobilne dowodzenie
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
WAM wraca po latach
Pokazali bojowego ducha
Piedimonte – samobójcza misja
„Grand Quadriga ‘24”
Dwa srebrne medale kajakarzy CWZS-u
Żołnierze ewakuują Polaków rannych w Gruzji
Układ nerwowy Mieczników
Serwis K9 w Polsce
„Ryś” z laserem
Dwie dekady ulepszania Sojuszu
NATO on Northern Track
Najmłodsi artyści Wojska Polskiego
They Will Check The Training Results in Combat
Święto Oddziału Specjalnego ŻW
Polska wiktoria na Monte Cassino
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Wojna w świętym mieście, epilog
By Polska była bezpieczna
Sejmowa debata o bezpieczeństwie
Polki pobiegły po srebro!
Broń Hitlera w rękach AK
Podróż po AWACS-ie
Szachownice nie dotarły nad Finlandię
Dwa krążki kajakarki z „armii mistrzów”
Wielki triumf 2 Korpusu Polskiego
Ostatnia droga Pileckiego
„Sarex”, czyli jeden za wszystkich, wszyscy za jednego
Zawsze gotowi do pomocy
Ameryka daje wsparcie
Czego można się nauczyć od żołnierzy?
Kto wywalczy tytuł mistrza MMA?
Hełmy – nowoczesne i na miarę
Po śladach polskich bohaterów
Barbara wzmocni polską obronę powietrzną
„Pierwsza Drużyna” na start
Sukcesy reprezentantek CWZS-u
Grupa Północna o wsparciu dla Ukrainy
Przysięga w Limanowej
Obradował Komitet Wojskowy Unii Europejskiej
Wojskowi medycy niosą pomoc w Iraku
Memoriał gen. Andersa coraz bliżej
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Morska Jednostka Rakietowa w Rumunii
Tomczyk: „Tarcza Wschód” ma odstraszyć agresora
Żołnierzu, wyślij dziecko na wakacje z Rewitą
Polscy żołnierze stacjonujący w Libanie są bezpieczni
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO