moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Z archiwum „Szarego”

Ponad tysiąc unikatowych fotografii, listy żołnierzy podziemia niepodległościowego, dokumenty dotyczące struktury i działalności 3 i 4 pułku Piechoty Legionów AK na Kielecczyźnie – to tylko część zbiorów zgromadzonych przez gen. Antoniego Hedę „Szarego”, legendarnego partyzanta z Gór Świętokrzyskich. Rodzina przekazała je do Archiwum Akt Nowych.

Gen. Antoni Heda „Szary” walczył w kampanii wrześniowej, był żołnierzem Armii Krajowej i dowódcą oddziału partyzanckiego na Kielecczyźnie. – Kilkanaście lat temu zaprosiliśmy generała do nas i nagraliśmy ponadgodzinną relację wideo poświęconą jego historii – wspomina Mariusz Olczak, zastępca dyrektora Archiwum Akt Nowych. Dodaje, że dzięki nawiązaniu kontaktu, teraz Archiwum zyskało cenne zbiory. Wówczas jednak nie wiedziano jeszcze, że generał dysponuje obszerną dokumentacją. – Dowiedzieliśmy się o tym dopiero po jego śmierci, od córki generała, Teresy Hedy-Snopkiewicz – tłumaczy Olczak.

Generał do końca życia był aktywny, organizował i brał udział w wielu uroczystościach i spotkaniach kombatanckich. Zwłaszcza na terenie Kielecczyzny „Szary” był postacią znaną i nadal są tam organizowane uroczystości upamiętniające go. Po śmierci Hedy córka generała liczyła, że dokumentacja przyda się właśnie podczas takich spotkań. Jednak pracownicy Archiwum przekonali ją, by przekazała spuściznę po ojcu do AAN.

– Niedawno Teresa Heda-Snopkiewicz oficjalnie przekazała non profit zbiory do naszego zasobu – dodaje Olczak. Jak podkreśla, wśród najcenniejszych archiwaliów są oryginalne akta 3 i 4 pułku Piechoty Legionów AK, które walczyły na terenie Kielecczyzny. To ponad sto dokumentów dotyczących m.in. struktury i organizacji oddziałów, awansów i odznaczeń żołnierzy, rozkazy i meldunki z działań partyzanckich.

Archiwum otrzymało też cenną teczkę z dokumentacją dotyczącą cichociemnego ppor. Waldemara Szwieca „Robota”, dowódcy zgrupowania działającego w okolicach Końskich. Do historii przeszło zdobycie przez jego oddział we wrześniu 1943 roku miasta Końskie. W teczce są m.in. nieznane zdjęcia „Robota” z okresu wojny i dokumenty osobiste, w tym list do rodziców, w którym wyjaśnia, dlaczego zgłosił się na ochotnika, by zostać zrzuconym do kraju.

Ogromną wartość ma też kolekcja ponad tysiąca fotografii, z których kilkaset pochodzi z okresu II wojny i ukazuje życie w leśnych bazach partyzanckich. Uzupełniają je zdjęcia powojenne z uroczystości kombatanckich, pielgrzymek i obchodów rocznicowych. W przekazanych zbiorach są również dokumenty dotyczące aresztowania po wojnie, śledztwa i pobytu w więzieniu gen. Hedy, a także materiały z czasu stanu wojennego i działalności w środowiskach kombatanckich oraz wspomnienia spisane przez „Szarego”.

Jak zapewnia Olczak, wszystkie te materiały będą dostępne w AAN za kilka miesięcy, gdy zostaną opracowane i zewidencjonowane.

Antoni Heda „Szary” we wrześniu 1939 roku walczył w 12 Dywizji Piechoty, m.in. na Lubelszczyźnie. Potem został komendantem podobwodu Iłża AK, a następnie dowódcą oddziału partyzanckiego AK na Kielecczyźnie. Walczył w składzie zgrupowania por. Jana Piwnika „Ponurego”. Zasłynął zdobyciem niemieckiego więzienia w Starachowicach i uwolnieniem ok. 80 ludzi oraz odbiciem więźniów w Końskich.

Po wojnie „Szary” pozostał w podziemiu niepodległościowym. Jego oddział rozbił w nocy z 4 na 5 sierpnia 1945 roku więzienie UB w Kielcach, skąd uwolniono kilkuset więźniów politycznych. Heda został aresztowany w 1948 roku i skazany na kilkukrotną karę śmierci, zamienioną potem na dożywocie. Zwolniono go w 1956 roku w ramach amnestii. Działał potem w NSZZ „Solidarność”, w stanie wojennym był internowany.

W 2006 roku został awansowany do stopnia generała brygady. Zmarł w 2008 roku.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: Archiwum Akt Nowych

dodaj komentarz

komentarze


Na straży nieba
 
Serwis K9 w Polsce
Memoriał gen. Andersa coraz bliżej
Premier odwiedził WZZ Podlasie
Wioślarze i triatlonistka na podium
NATO on Northern Track
Polska wiktoria na Monte Cassino
Czego można się nauczyć od żołnierzy?
Krwawa noc pośród puszczy
„Ta ziemia do Polski należy…”
Camp Miron. Amerykańscy specjalsi w Polsce
Zanieśmy lepszą Polskę następnym pokoleniom
They Will Check The Training Results in Combat
Pierwsi na oceanie
Systemy obrony powietrznej dla Ukrainy
MON przedstawiło w Senacie plany rozwoju sił zbrojnych
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Sojusznicy ćwiczą w Drawsku
Prezydent chce wzmocnienia odporności państwa
Bohater odtrącony
Armia Andersa w operacji „Honker”
„Wakacje z wojskiem”, czyli plan na lato
Polsko-australijskie rozmowy o bezpieczeństwie
„Przekazał narodowi dziedzictwo myśli o honor i potęgę państwa dbałej”
Po przeprawie ruszyli do walki
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Morska Jednostka Rakietowa w Rumunii
Broń Hitlera w rękach AK
Święto Oddziału Specjalnego ŻW
Abramsy w pętli
Gry wojenne w szkoleniu
Tomczyk: „Tarcza Wschód” ma odstraszyć agresora
Wojna w świętym mieście, epilog
Układ nerwowy Mieczników
Orzeł dla bohaterów
Pamiętamy o bohaterach z Piedimonte
Wielki triumf 2 Korpusu Polskiego
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Dwa srebrne medale kajakarzy CWZS-u
Polki pobiegły po srebro!
Żołnierze ewakuują Polaków rannych w Gruzji
Mobilne dowodzenie
Dwa krążki kajakarki z „armii mistrzów”
„Pierwsza Drużyna” na start
Ameryka daje wsparcie
W obronie wschodniej flanki NATO
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Zmiany w dodatkach stażowych
I zdobyliśmy!
Polscy żołnierze stacjonujący w Libanie są bezpieczni
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Śladami ojca
Wojskowi medycy niosą pomoc w Iraku
Pływacy i maratończycy na medal
Więcej hełmów dla żołnierzy
Zawsze gotowi do pomocy
Obradował Komitet Wojskowy Unii Europejskiej
Flota Bayraktarów w komplecie
Żołnierzu, wyślij dziecko na wakacje z Rewitą
Pytania o europejską tarczę

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO