moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

Archiwalia po żołnierzach II Korpusu trafiły do Polski

To jeden z cenniejszych nabytków archiwów państwowych w ostatnim czasie – mówi Mariusz Olczak, zastępca dyrektora Archiwum Akt Nowych. Tam właśnie trafiły materiały dotyczące żołnierzy II Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa. To starodruki, periodyki i numizmaty związane z Polakami, którzy przebywali podczas II wojny w Ziemi Świętej.

Z Izraela do Polski przywieziono 40 dużych kartonów archiwaliów, książek i periodyków. Dotyczą one polskich cywili i wojskowych, którzy przebywali podczas II wojny w Ziemi Świętej. Wyjątkowe materiały przekazano do Archiwum Akt Nowych. Wśród nich jest wiele pamiątek po kwaterujących w Palestynie żołnierzach II Korpusu Polskich Sił Zbrojnych gen. Władysława Andersa. Po ewakuacji ze Związku Radzieckiego przez Iran i Irak trafili oni w sierpniu i wrześniu 1943 roku właśnie do Palestyny.

Pod opieką Kościoła

Kolekcja archiwaliów znajdowała się w Jerozolimie od 1944 roku pod opieką księdza Stefana Jabłonowskiego-Pietruszki. W czasie II wojny był on kapelanem Wojska Polskiego, a po przybyciu do Jerozolimy w 1942 roku – duszpasterzem i opiekunem Polaków przebywających na Bliskim Wschodzie, m.in. żołnierzy II Korpusu.

W 1955 roku ksiądz utworzył tzw. Muzeum Polskie w pomieszczeniach III i IV stacji Drogi Krzyżowej, którymi opiekowali się wówczas Polacy. Prezentowano tu zgromadzone zbiory. Osiemnaście lat później, po śmierci duchownego i zamknięciu muzeum, kolekcja trafiła do Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety w Jerozolimie. Przechowywana była na strychu w Domu Pokoju na Górze Oliwnej oraz w magazynie biblioteki Zgromadzenia.

Teraz za zgodą władz Izraela, dzięki współpracy sióstr z resortem kultury oraz spraw zagranicznych, udało się sprowadzić dokumenty do Polski.

Metryki i tablice

zoomDo Archiwum Akt Nowych trafiły starodruki, numizmaty oraz dokumenty polskich organizacji społecznych, politycznych i religijnych działających w Palestynie. Są spisy polskich uchodźców z lat 1943–1947, a także księgi metrykalne Polskiego Duszpasterstwa Katolickiego w Palestynie ze spisem małżeństw, zgonów i chrztów.

Jak wylicza Mariusz Olczak, zastępca dyrektora Archiwum Akt Nowych, wśród materiałów związanych z armią Andersa są m.in. dokumenty Stowarzyszenia Żołnierzy Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, która wchodziła w skład II Korpusu. To wykazy członków, protokoły posiedzeń, wydawane w Palestynie periodyki, np. „Karpatczyk na Środowym Wschodzie”. W czasopismach są publikowane listy żołnierzy do redakcji oraz wojenne wspomnienia. Dokumenty przekazane do Archiwum obejmują także materiały delegatur polskich ministerstw działających w Tel Awiwie i Jerozolimie oraz informacje mertykalne dotyczące urodzin, śmierci, chrztów i zaślubin.

To jednak nie wszystko. Do Muzeum Historii Polski przekazano dwie kamienne płyty z polskich szkół. Jedna pochodzi z Junackiej Szkoły Powszechnej w Nazarecie z 1943 roku, druga – ze Szkoły Podchorążych Centrum Wyszkolenia w Jerozolimie z 1944. Z kolei do zbiorów biblioteki diecezji włocławskiej powróciły starodruki i inkunabuły wywiezione z Polski we wrześniu 1939 roku.

Zbiory te pochodzą z wielu źródeł, m.in. z: Komitetu Uchodźców Polskich w Jerozolimie, Domu Polskiego w Jerozolimie, Delegatury Pomocy Polakom w Palestynie, Polskiego Czerwonego Krzyża – oddział w Palestynie, Polskiej Agencji Telegraficznej w Jerozolimie, Związku Harcerstwa Polskiego na Wschodzie – chorągwi w Palestynie czy Delegatury Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej w Jerozolimie.

Dbali o polskie pamiątki

– II wojna światowa sprawiła, że wiele dokumentów i akt zostało poza granicami naszego kraju – powiedziała wiceminister kultury Magdalena Gawin w czasie uroczystości przekazania archiwaliów. Dodała, że otrzymane materiały odzwierciedlają całość życia Polaków w Palestynie. – Trzeba pamiętać, że przez tamten region przewinęło się 50 tysięcy żołnierzy polskich, 6 tysięcy osób cywilnych oraz około 1,5 tysiąca dzieci – wyliczała.

Natomiast wiceminister obrony prof. Wojciech Fałkowski podkreślił, że dzięki przekazanym archiwom mamy okazję zapoznać się z fragmentem życia ludzi, którzy byli nieludzko traktowani na Wschodzie, skąd później mogli wyjść z armią Andersa.

Podczas uroczystości osobom opiekującym się w Izraelu kolekcją przyznano Odznakę Honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. Wyróżniono nią elżbietanki: s. Rafalę (Helena Włodarczak), s. Różę (Maria Jolanta Pacocha), s. Benignę (Urszula Okupniak) oraz księdza Tomasza Nosala. – To ich praca i zaangażowanie pozwoliły ocalić ten wyjątkowy zbiór – zaznaczyła wiceminister Gawin.

Jak dodaje Mariusz Olczak, dzięki opiece sióstr i księdza archiwalia są w niezłym stanie, wymagają jednak konserwacji i opracowania. Później będą udostępniane badaczom i historykom. – Powrót tej dokumentacji po tylu latach do Polski symboliczne zamyka pewien okres rozproszenia akt dotyczących życia Polaków w Palestynie – dodaje wicedyrektor Archiwum Akt Nowych.

Przekazana kolekcja jest już drugim zbiorem pamiątek po Polakach w Palestynie, który w ostatnim czasie trafił do Polski. W lipcu tego roku zbiory Muzeum Narodowego w Krakowie powiększyły się o prawie 13 tysięcy obiektów: monet, zabytków archeologicznych i pamiątek zebranych podczas II wojny i po jej zakończeniu przez żołnierzy II Korpusu oraz księdza Jabłonowskiego-Pietruszkę.

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: NAC, Archiwum Akt Nowych

dodaj komentarz

komentarze


Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
 
Memoriał gen. Andersa coraz bliżej
Tomczyk: „Tarcza Wschód” ma odstraszyć agresora
Na straży nieba
Wielki triumf 2 Korpusu Polskiego
Wszystkie misje AWACS-a
Żołnierzu, wyślij dziecko na wakacje z Rewitą
Sojusznicy ćwiczą w Drawsku
Mobilne dowodzenie
Wojskowi medycy niosą pomoc w Iraku
Sukcesy reprezentantek CWZS-u
„Sarex ’24”: razem w czasie kryzysu
Flota Bayraktarów w komplecie
Ameryka daje wsparcie
Abramsy w pętli
„Sarex”, czyli jeden za wszystkich, wszyscy za jednego
NATO on Northern Track
Dwie dekady ulepszania Sojuszu
Morska Jednostka Rakietowa w Rumunii
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Camp Miron. Amerykańscy specjalsi w Polsce
Barbara wzmocni polską obronę powietrzną
Pływacy i maratończycy na medal
Żołnierze ewakuują Polaków rannych w Gruzji
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Nowe zadania szefa SKW
Broń Hitlera w rękach AK
Obradował Komitet Wojskowy Unii Europejskiej
Czego można się nauczyć od żołnierzy?
„Grand Quadriga ‘24”
Dwa krążki kajakarki z „armii mistrzów”
„Wakacje z wojskiem”, czyli plan na lato
Wioślarze i triatlonistka na podium
Śladami ojca
Cień atomowej zagłady
Święto Oddziału Specjalnego ŻW
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
„Przekazał narodowi dziedzictwo myśli o honor i potęgę państwa dbałej”
Serwis K9 w Polsce
„Ryś” z laserem
They Will Check The Training Results in Combat
Krwawa noc pośród puszczy
Polscy żołnierze stacjonujący w Libanie są bezpieczni
„Pierwsza Drużyna” na start
Po śladach polskich bohaterów
Systemy obrony powietrznej dla Ukrainy
Ustawa o obronie ojczyzny – pytania i odpowiedzi
Wojna w świętym mieście, epilog
Kto wywalczy tytuł mistrza MMA?
Sejmowa debata o bezpieczeństwie
Bohater odtrącony
Dwa srebrne medale kajakarzy CWZS-u
Grupa Północna o wsparciu dla Ukrainy
By Polska była bezpieczna
Układ nerwowy Mieczników
Polki pobiegły po srebro!
Polska wiktoria na Monte Cassino
Zawsze gotowi do pomocy
MON przedstawiło w Senacie plany rozwoju sił zbrojnych
Nie szpital, a instytut

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Agencja Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO