moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
Był więźniem aresztu przy ul. Oczki

Byłem przygotowany na to, że nie wyjdę stąd żywy, że za którymś razem mnie zabiją – tak ppłk Stefan Pastewka „Jurek” wspomina pobyt w areszcie śledczym Głównego Zarządu Informacji Wojska Polskiego w Warszawie przy ulicy Oczki. Żołnierz Szarych Szeregów i konspiracji antykomunistycznej był tam brutalnie przesłuchiwany od grudnia 1945 do lutego 1946 roku.

Stefan Pastewka, rocznik 1929, podczas niemieckiej okupacji jako nastolatek przystąpił do Szarych Szeregów. Mieszkał w warszawskim Ursusie i w 1943 roku po skończeniu szkoły podstawowej rozpoczął pracę w Zakładach Mechanicznych „Ursus” przy montażu czołgów. – W tym okresie zostałem zaprzysiężony do Szarych Szeregów Hufiec „Ochota” drużyna OC 100 – wspomina ppłk Pastewka. Harcerze zajmowali się głównie kolportażem prasy podziemnej.

Kiedy wybuchło Powstanie Warszawskie drużyna „Jurka” została wcielona do Batalionu „Zośka” Armii Krajowej, a potem do Batalionu „Miotła” AK. Otrzymali zadanie wynoszenia amunicji z zakładów „Ursus”. – W sumie wyniosłem jej dwadzieścia, trzydzieści kilo – opowiada „Jurek”. Pod koniec powstania został razem z innymi pracownikami „Ursusa” wywieziony przez Niemców do obozu pracy na terenie zakładów przemysłowych „Famo-Werke” we Wrocławiu. Kiedy ewakuowano obóz w styczniu 1945 roku, „Jurek” uciekł z transportu i wrócił do domu. – Dla nas to było wielkie zaskoczenie, że wracaliśmy do Polski, do domu wyzwolonego, a tu się okazuje, że akowcy zaczynają być prześladowani – zauważa ppłk Pastewka. Chłopak włączył się w konspiracyjną działalność antykomunistyczną i zajął gromadzeniem broni dla niej.

REKLAMA

Niestety, w połowie grudnia 1945 roku jego grupa została zdekonspirowana. On sam najpierw trafił do aresztu NKWD przy ul. Płockiej, a potem został przewieziony do aresztu śledczego przy ul. Oczki, gdzie mieściła się siedziba Głównego Zarządu Informacji Wojska Polskiego. – Tu zaczął się dla nas dramat, czyli przesłuchania. Choć trudno tak je nazwać, zaczynało się bicie i maltretowanie do utraty przytomności. Ciosy w kark, żołądek, po twarzy. Jakie pytania zadawali, to trudno powiedzieć, bo trudno nawet było zrozumieć, o co im chodzi. Bili dla zasady, żeby bić – wspomina Pastewka. Szczególnie zapamiętał dwóch oprawców – sowieckich oficerów: mjr. Kożuszko i kpt. Zbierańskiego. Brutalnych przesłuchań miał kilkadziesiąt. – Po kilku dniach człowiek był tak zbity, że nie można było otworzyć ust i jak dawali zupę, to musiałem sobie usta otwierać i zupę wlewać – opowiada. Dodaje też, że podczas śledztwa przesłuchujący wybili mu wszystkie zęby. Warunki w więzieniu były bardzo ciężkie. W niewielkich celach siedziało po dziesięć, piętnaście osób. – Do tego głód, po nogach skakały niemiłosierne pchły i inne robactwo – mówi ppłk Pastewka.

Z aresztu przy ul. Oczki przewożono do jeszcze kilku miejsc m.in. katowni UB przy ulicy Sierakowskiego. – Bicia, które tam dostałem od bezpieki, były bułką z masłem w stosunku do tego, co dostałem od ruskich w Informacji Wojskowej – mówi kombatant.

Jesienią 1946 roku „Jurek” stanął przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Warszawie oskarżony m.in. o przynależność do nielegalnej organizacji, dywersję i posiadanie broni. – Pamiętam, że zarzucano mi, iż usiłowałem wysadzić pomnik tzw. Czterech Śpiących na Pradze (Pomnik Braterstwa Broni z 1945 roku poświęcony żołnierzom Armii Czerwonej – przyp. red.). Szereg zarzutów, które nam odczytywano w sądzie, nie miało pokrycia w faktach – opowiada.

Otrzymał karę siedmiu lat pozbawienia wolności i trafił do więzienia przy ul. 11 Listopada. W połowie czerwca 1947 roku na mocy amnestii został zwolniony. Skończył gimnazjum, został przyjęty na studia wieczorowe i wrócił do pracy w „Ursusie”.

W sumie w więzieniu i aresztach NKWD, GZI i Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego spędził osiemnaście miesięcy. 4 września 2001 roku Sąd Okręgowy w Warszawie stwierdził nieważność wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego z 18 listopada 1946 roku. Dziś kombatant, jeśli tylko pozwala mu zdrowie, odwiedza Izbę Pamięci Ofiar Terroru Komunistycznego otwartą w podziemiach dawnej siedziby GZI WP, a 1 marca, w Narodowym Dniu Pamięci Żołnierzy Wyklętych, oprowadza po niej zwiedzających, opowiadając o popełnianych tam zbrodniach.

Korzystałam ze wspomnień Stefana Pastewki nagranych i udostępnionych przez Służbę Kontrwywiadu Wojskowego oraz wspomnień umieszczonych na stronie Muzeum Powstania Warszawskiego.

 

 

 

Z okazji Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych przygotowaliśmy specjalne wydanie „Polski Zbrojnej”.

 

Mecenasem jednodniówki jest Polska Grupa Zbrojeniowa, a partnerem wydania Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL oraz Przystanek Historia Centrum Edukacyjne IPN im. Janusza Kurtyki.

 

Zapraszamy do lektury!

 

 

 

 

 

Anna Dąbrowska

autor zdjęć: arch. SKW, zbiory Muzeum Powstania Warszawskiego

dodaj komentarz

komentarze


Mariusz Błaszczak: Wojsko wraca na ścianę wschodnią
 
„Wolverine Strike” odpiera atak
By poległy żołnierz nie pozostał bezimienny
Amerykański Wilk?
Kuźnie oficerskich kadr
Na WAT nauczą się kierować Dunajem
Admirał Bauer nowym szefem Komitetu Wojskowego NATO
Przed nim maszerowały żołnierskie serca
Gen. Maczek – ojciec polskich sił pancernych
Test na flance
Opiniowanie po nowemu
Kierunek: certyfikacja
Najwyższy poziom wspinaczki
Bitwa pod Iganiami, czyli stracona szansa
Mjr rez. Wojciech „Zachar” Zacharków – nigdy nie chodzi na skróty
Ewakuacja oznaczała życie
Buzdygan Internautów 2020 – zaczynamy głosowanie!
Michał Szeliga – przywraca pamięć o przodkach ze Wschodu
Większe uprawnienia dla wojskowych ratowników medycznych
„Strzelnica w powiecie” po nowemu
Kpt. Jacek Siewiera – na pierwszej linii walki z pandemią
Złoto ustrzelone w Indiach
Przeciwlotnicy i artylerzyści wkrótce w 18 Dywizji
Ćwiczenia, szczepienie i odlot do Afganistanu
Zawsze stawał po stronie żołnierza
Armia ludzi z pasją
Polska stawia na fregaty Miecznik
Puchar Świata dla polskich szablistek
Prezydent: armia i pamięć
Miał w sobie jakiś magnes
Prezydent Duda: współpraca wojskowa z USA ponad polityką
Pamięć o tych, którzy odeszli
Łączenie dwóch światów
Są pieniądze na pomoc socjalną
Kwalifikacja? Może w czerwcu
Karweta znaczy marynarz
Był lotnikiem lotników
Laserowa artyleria US Army
Korekta do igrzysk: dwunasty złoty medal dla Polski
Jak wojsko walczy z pandemią
U pana Buka za piecem
Pamiętamy o katastrofie smoleńskiej
Niemcy donoszą światu o Katyniu
Nowe książeczki wojskowe
Armaty z Tarnowa trafią do Afryki
Budujemy infrastrukturę dla wojsk sojusznika
Kurs na dyplomację
Ogień z trzech poligonów
Pamiętaj o oświadczeniu majątkowym
Nowy zarząd PGZ
Błękitni po raz trzeci w Libanie
Polskie szpadzistki bezkonkurencyjne w zawodach o Puchar Świata
Cel: wakacje nad morzem
Sto sekund do zagłady
Pierwszy ośrodek wychowania fizycznego armii polskiej
Kto najlepszym żołnierzem w sporcie powszechnym w 2020 roku?
Skok na wyższy poziom
Ludowe wojsko umacnia system
Filip Bątkowski – menedżer sportu i… żołnierzy
Symbol wolności
Ukraiński kurs na Zachód
Dżentelmen na poligonie
Korepetycje na czas pandemii
Rosomaki na okrętach
Podchorążowie medycyny pomagają w szpitalach
Kryptonim „Meksyk”, czyli odbić „Rudego”
Artylerzyści będą stacjonowali w Nowej Dębie
Morskie targi zbrojeniowe, czyli surfowanie po sieci
Rumuński „Scorpion Spring”
Kolejny dzień walki z pandemią
Specjalsi zakończyli dyżur w Siłach Odpowiedzi NATO
Żołnierze: szczepmy się przeciw COVID-19!

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO