moja polska zbrojna
Od 25 maja 2018 r. obowiązuje w Polsce Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych, zwane także RODO).

W związku z powyższym przygotowaliśmy dla Państwa informacje dotyczące przetwarzania przez Wojskowy Instytut Wydawniczy Państwa danych osobowych. Prosimy o zapoznanie się z nimi: Polityka przetwarzania danych.

Prosimy o zaakceptowanie warunków przetwarzania danych osobowych przez Wojskowych Instytut Wydawniczy – Akceptuję

 
2 listopada 1925 roku – pierwsza warta przy Grobie Nieznanego Żołnierza

Wzięli go z ziemi z braćmi pospołu
I do wspólnego rzucili dołu
Grób zasypali, grób przydeptali
Chwilkę stanęli i poszli dalej

Leżysz ty sobie kolego miły
Na samym spodzie bratniej mogiły
Ani ci rangi, ani ci chwasty
Tylko ta kula w rok osiemnasty

Początek listopada od wieków w Polsce nastraja do zadumy i każe zatrzymać się nad grobami bliskich, ale także tych, których wprawdzie nie znaliśmy, ale którzy złożyli życie na ołtarzu ojczyzny walcząc o naszą wolność. 1 i 2 listopada 1925 roku były w Polsce celebrowane w sposób wyjątkowy i niezwykły. Pozostawiły też po sobie trwały ślad, o którym w tym czasie należy wspomnieć koniecznie.

 

Rano w dniu Wszystkich Świętych 1 listopada 1925 roku specjalnie przygotowany pociąg składający się z 4 wagonów wyruszył ze Lwowa do Warszawy. W skład pociągu wchodził wagon – platforma, gdzie na armatniej lawecie stała trumna z ciałem Nieznanego Żołnierza, dwie platformy z kwiatami i wieńcami oraz wagon przygotowany dla delegacji i eskorty wojskowej. Prochy nieznanego bohatera zostały ekshumowane dwa dni wcześniej z cmentarza Orląt Lwowskich. Spośród licznych bezimiennych grobów na cmentarzu skrywającym prochy lwowskiej młodzieży, która walczyła o wolną Polskę w latach 1918–1920, wydobyto prochy trzech bohaterów. Do wystawionych trumien podeszła Jadwiga Zarugiewiczowa, reprezentująca matki, które straciły swoich synów w czasie wojny. To ona dokonała wyboru żołnierza, który choć nieznany z imienia i nazwiska, stał się Pierwszym Żołnierzem Rzeczypospolitej.

To wydarzenie poprzedził jednak ciąg innych zdarzeń. Generał Marian Kukiel, szef Wojskowego Biura Historycznego, został poproszony o wytypowanie 15 największych pól bitewnych z okresu walk o niepodległość i granicę w latach 1918-1920. Kartki z ich nazwami trafiły do urny wystawionej w sali Rady Wojennej przy gabinecie ministra spraw wojskowych w Warszawie. 4 kwietnia 1925 roku w obecności najwyższych dostojników państwowych ogniomistrz Józef Buczkowski z 14 Pułku Artylerii Polowej, najmłodszy kawaler Orderu Virtuti Militari w okręgu warszawskim, wyjął z urny jedną z kart. Los padł na pobojowisko lwowskie. I to z cmentarza Orląt Lwowskich, spośród bezimiennych mogił, sprowadzono ciało żołnierza, który został pochowany w symbolicznym Grobie Nieznanego Żołnierza. Wraz z jego ciałem zostały złożone urny z ziemią z pozostałych 14 pól bitewnych.

Ostatnia droga

Pociąg z prochami żołnierza powoli wyruszył w ostatnią podróż. Trwała ona 20 godzin. Po drodze pociąg zatrzymywał się na stacjach w Żółkwi, Rawie Ruskiej, Bełżcu, Zawadzie, Krasnymstawie, Rejowcu, Lublinie, Puławach, Dęblinie, Garwolinie i Pilawie. Wszędzie Nieznanego Żołnierza w jego ostatniej defiladzie żegnały tłumy. Przed swoim kolegą broń prezentowali żołnierze z okolicznych garnizonów wojskowych. Żegnali go przedstawiciele władz lokalnych i najróżniejszych organizacji społecznych, a duchowni wszelkich wyznań wznosili w jego intencji modlitwy. Ale przede wszystkim w ostatniej drodze żołnierzowi towarzyszyły niezliczone rzesze spontanicznie gromadzących się Polaków. Pełne były nie tylko dworce, na których zatrzymywał się pociąg i odbywały się uroczystości. Ludzie tłumnie we dnie i nocą, niejednokrotnie klęcząc przy torach, zbierali się na całej trasie przejazdu. Wszyscy bez względu na wyznanie, poglądy i pozycję społeczną żegnali swojego bohatera.

Niezwykły, jedyny w swoim rodzaju kondukt pogrzebowy dotarł do Warszawy nad ranem w Dzień Zaduszny. Po uroczystej mszy świętej w katedrze św. Jana trumna została złożona w grobie przygotowanym w kolumnadzie, zburzonego przez Niemców po powstaniu warszawskim, Pałacu Saskiego. Zapłonął wieczny płomień mający symbolizować pamięć wdzięcznych rodaków. Od tej chwili na Grobie Nieznanego Żołnierza wieczną wartę sprawują polscy żołnierze. Ta pierwsza, zaciągnięta w czasie uroczystości pogrzebowych miała wyjątkową, symboliczną wagę – pełnili ją bowiem weterani powstania styczniowego. Przelewali oni krew za niepodległość ojczyzny wówczas, kiedy serce śpiącego rycerza jeszcze nie biło, bo nie było go nawet na świecie.

Symbolikę w tych uroczystościach pisali nie tylko ich organizatorzy, ale także zwykli ludzie. Następnego dnia po pogrzebie prasa donosiła: „Wczoraj o godzinie 11-ej biednie ubrana staruszka ledwie poruszająca się na nogach, trzymająca w rękach skromny wieniec z gałązek świerkowych, przeszedłszy rozstawione posterunki policji i doszedłszy do grobu złożyła swój skromny dar i pomodliwszy się jeszcze chwilę odeszła. Był to gest tak uroczysty, że nikt nie śmiał jej przeszkodzić. Tym sposobem został złożony Nieznanemu Żołnierzowi piękny wieniec z rąk nieznanej”.

Choć od tamtych wydarzeń minęły już 92 lata, pamięć o nich jest nadal żywa, a historia dopisuje jej kolejne rozdziały. W maju 2016 roku do Warszawy sprowadzono i złożono na Powązkach ciało Jadwigi Zarugiewiczowej. Józef Buczkowski nadal zaś spoczywa w skromnym grobie w Gniewkowie wraz ze swoją matką.

Nie tylko historia

To w cieniu Grobu Nieznanego Żołnierza Jan Paweł II w 1979 roku wzywał:
„Niech zstąpi Duch Twój!
I odnowi oblicze ziemi.
Tej Ziemi!”

Papież opisywał wcześniej „Dzieje Ojczyzny napisane przez Grób jednego Nieznanego Żołnierza” słowami: „Stoimy tutaj w pobliżu Grobu Nieznanego Żołnierza. W dziejach Polski – dawnych i współczesnych – grób ten znajduje szczególne pokrycie. Szczególne uzasadnienie. Na ilu to miejscach ziemi ojczystej padał ten żołnierz. Na ilu to miejscach Europy i świata przemawiał swoją śmiercią, że nie może być Europy sprawiedliwej bez Polski niepodległej na jej mapie? Na ilu to polach walk świadczył o prawach człowieka wpisanych głęboko w nienaruszalne prawa narodu, ginąc „za wolność naszą i waszą”? „Gdzie są ich groby, Polsko! gdzie ich nie ma! Ty wiesz najlepiej – i Bóg wie na niebie!” (Artur Oppman, Pacierz za zmarłych)”.

Pokłońmy się i my w te dni zadumy nad tym, który zginął, abyśmy my mogli żyć wolni.

Tekst ukazał się na stronie portalu poklska-zbrojna.pl 2 listopada 2017 r.

dr Zbigniew Girzyński , historyk z Zakładu Historii XX wieku, dr hab. n. hum., prof. nadzwyczajny na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika

dodaj komentarz

komentarze


Wojsko na Biegu Niepodległości
 
Żołnierze z „Błękitnej Brygady” w błękitnych beretach
Polacy świętowali niepodległość
Szykują się zmiany w wojskowych emeryturach
Nowi generałowie Wojska Polskiego
Niechciany traktat
Kto nie będzie rozmawiał z Ławrowem, będzie rozmawiał z Szojgu
Polscy lekkoatleci pokazali moc
Plany modernizacji wojsk lądowych, część III
Szpadzistki wygrały turniej o Puchar Świata w Tallinie
PESCO z polskim projektem
Awanse generalskie dla dziewięciu oficerów
Razem się szkolą, razem walczą
Sierż. Artur Pelo po raz czwarty zwycięzcą Ćwierćmaratonu Komandosa
Awanse na 11 listopada
Korpus podoficerów – tu zajdą zmiany
Minister Błaszczak nadal szefem resortu obrony
T-72 strzelają na poligonie
Mariusz Błaszczak prawdopodobnie pozostanie na czele MON
Codziennie składamy legunom raport
Zmiany emerytalne dla żołnierzy
Wiceprezydent USA o Polsce: jesteśmy rodziną
Wielonarodowy Korpus ćwiczył dowodzenie
Runda jesienna ligi piłkarskiej zakończona
W Brukseli o sytuacji w Syrii i na wschodniej flance NATO
Jani, Miraculously Saved
Thin Blue Line
Nowa spółka lotnicza PGZ
Symbol zaklęty w dacie
Podaruj upominek kombatantowi
Nowelizacja ustawy o weteranach w Sejmie
Spotkanie szefa MON z doradcą prezydenta USA
„Sophia” – certyfikacja zaliczona!
Żołnierze w drodze na misję w Libanie
Ministrowie obrony NATO o sytuacji w Syrii
Wołyńskie lwie serca
ORP „Ślązak” gotowy do służby
Wyzwania polskiej fotoniki
101 lat Niepodległej!
Piotr Naimski: w 2022 roku Polska uniezależni się od rosyjskiego gazu
Mroczne serce okupowanej Europy
Klasy wojskowe po nowemu
Złoto i srebro maratończyków na zakończenie igrzysk
Nowy wiceminister w MON
68W Means Lifesaver
Muzeum w Żaganiu pomaga Spielbergowi
GROM na kursie działań specjalnych
Jak Polacy wyzwalali Bredę
Logistycy w akcji
LITPOLUKRBRIG na Rapid Trident
Plan modernizacji technicznej – lotnictwo
Jakie podwyżki dla żołnierzy?
Black Jack ściąga do Polski
Eksperyment z przywództwa
Obrona bez polityki
KRS Formoza zachęca mężczyzn do badań
Tyraliera terytorialsów
Plan modernizacji marynarki wojennej
Akcja „Niepodległą mamy we krwi” na finiszu
Polska pomoże Ukrainie walczyć z PTSD
Sukces polskich żołnierzy na igrzyskach w Wuhan

Ministerstwo Obrony Narodowej Wojsko Polskie Sztab Generalny Wojska Polskiego Dowództwo Generalne Rodzajów Sił Zbrojnych Dowództwo Operacyjne Rodzajów Sił Zbrojnych Wojska Obrony
Terytorialnej
Żandarmeria Wojskowa Dowództwo Garnizonu Warszawa Inspektorat Wsparcia SZ Wielonarodowy Korpus
Północno-
Wschodni
Wielonarodowa
Dywizja
Północny-
Wschód
Centrum
Szkolenia Sił Połączonych
NATO (JFTC)
Inspektorat Uzbrojenia

Wojskowy Instytut Wydawniczy (C) 2015
wykonanie i hosting AIKELO